Conlang Wiki
Advertisement

Język urzędowy cesarstwa Hervenum, wzorowany głównie na łacinie i grece. Obecnie używany rzadko, na rzecz tzw. języka wspólnego. Można go jednak odnaleźć w różnego rodzaju starych tekstach.

Pisownia i wymowa (Scribum et pronontzum)[]

A - [a]

B - [b]

C - [k], ale przed "e", "i" oraz "y" jak [c]; przed "e", "i", “v", "y", a czasem również przed “s”, dźwięk [k] wyrażany jest przez “q”

CH - [t͡ʃ]

D - [d]

E - [ɛ]

F - [f]

G - [g]

GH - [d͡ʒ]

H - [h]

I - [i] (powoduje zmiękczenie tylko po "n", nigdy nie jest niezgłoskotwórcze)

J - [ʒ]

K - [x] (czyli [h] bezdźwięczne, bowiem samo "h" to "[h]" dźwięczne)

L - [l]

M - [m]

N - [n]

NY - [ɲ]

O - [ɔ]

P- [p]

Q - [k] (używane tylko przed “e”, i", "v”, “w”, “y”, “z” czasem "s")

R - [r] 

S - [s]

SH - [ʃ]

T - [t]

TZ - [c] (nieużywane przed "i", "e", "y")

U - [u] (nigdy nie jest niezgłoskotwórcze)

V - [v]

W - [w] (tzn. jak polskie "ł")

X - [ks]

Y - [j]

Z - [z]

Jeżeli odmiana sprawiłaby, że danej literze lub dwuznakowi zaczęłaby przysługiwać inna głoska, to należy zamienić ją na inną.

W przypadku, gdy połączone ze sobą słowa zbyt trudno by się wymawiało, należy umieścić między nimi literę.“-e-" (np. “opsum" - "oko", "vitrum” - “szkło", "opsevitrums” - "okulary").

Jeżeli połączenie lub odmiana słów doprowadziłoby do powstania niepożądanego dwuznaku, który zmieniłby wymowę (czasem nawet znaczenie), trzeba zastosować łącznik.

Akcent zazwyczaj pada na drugą sylabę od końca, lecz w poezji i muzyce jest dopuszczalne jakiekolwiek przesuwanie go, o ile wymaga tego rytm, melodia itd. Dodajmy, że w tym języku (w przeciwieństwie do np. rosyjskiego) akcent nigdy nie zmienia znaczenia słowa.

Gramatyka[]

Składnia (Sintaxum)[]

Sekwencja słów w zdaniu jest w gruncie rzeczy dowolna - ale rodzajnik musi być za każdym razem przed rzeczownikiem (lub przed przymiotnikiem lub przysłówkiem, albo może go też nie być wcale), a domyślna kolejność słów jest następująca: „SVO” - „Podmiot-orzeczenie dopełnienie”. Jest także różnica między kolejnością „przymiotnik-rzeczownik” i „rzeczownik-przymiotnik" - pierwsza jest domyślna, ale druga jest zwykle używana, gdy związek między przymiotnikiem i rzeczownikiem jest ściślejszy niż w pierwszym przypadku, bardzo często metaforyczny. Kolejność „rzeczownik-przymiotnik” jest zwykle używana w terminach naukowych lub w celu aspiracji do wyższego stylu wypowiedzi.

Przeczenie (Nonatzum)[]

Zaprzeczenie na ogół wyraża się partykułą "non" - "nie".

Żeby zaprzeczenie było zaprzeczeniem, musi być nieparzyste, a więc np. "nikt nikogo nie kocha" to nie będzie "nunuson amet nunusim", bowiem to oznacza dosłownie "nie ma kogoś takiego, kto by nie kochał kogokolwiek", a więc "każdy kogoś kocha", tak samo jak "omnuson amet aylusim". Więc żeby powiedzieć "nikt nikogo nie kocha" trzeba powiedzieć "nunuson amet oyqvusim" lub "omnuson amet nunusim").

Na pytania z zaprzeczeniem odpowiada się w taki sposób:

  • Jeżeli na pytanie "Num egu non confesesht ayd lum culpuol?" ("Czy pan/pani nie przyznaje się do winy?") ktoś odpowie "Non", to powie w ten sposób: "Nie masz racji sugerując, że się nie przyznaję, a więc się przyznaję".
  • Natomiast jeżeli ktoś na to samo pytanie odpowie "Sic" ("Tak"), to będzie to oznaczało: "Masz rację sugerując, że się nie przyznaję, bo się nie przyznaję".

Części mowy (Partums loqvuems)[]

Rodzajnik (Articolum)[]

Nie odmieniają się przez przypadki ani liczby.

Określone (Orezishtals)[]

Los - męski

La - żeński

Lum - nijaki

Lon - wspólny

Nieokreślone (Nonorezishtals)[]

Unos - męski

Una - żeński

Unon - wspólny

Unum - nijaki (także przed przysłówkami)

Niektóre reguły używania rodzajników[]

Rodzajniki nieokreślone używane są:

  • by pokazać, że mówi się o bliżej niesprecyzowanej, dowolnej rzeczy z danego zbioru - nie ma znaczenia jakiej, mówimy tylko, że jest to jakaś rzecz (np. "Wu surgech unum clawstrerun" - "Podniósł klucz", bez znaczenia, który był to dokładnie z kluczy, które miał na podorędziu. Może akurat podmiot potrzebował klucza w ogóle, a niekoniecznie konkretnego klucza do konkretnego zamka itd.);
  • gdy mówimy o czymś po raz pierwszy (np. "Nuz vicinons habetes unum nealn domun. Lum domum estet valde magnal" - "Nasi sąsiedzi mają nowy dom. Ten dom jest bardzo duży". W pierwszym zdaniu użyto rodzajnika nieokreślonego, bowiem o owym domu wspominamy po raz pierwszy, a więc jest to coś obcego, nieznanego itd.).

Z kolei określone stosowane są:

  • gdy mówimy o rzeczy bardzo konkretnej (np. "Wu surgech lum clawstrerun" - "Podniósł klucz", i to nie jakiś tam losowy klucz, lecz bardzo konkretny - najwyraźniej wykonawca czynności potrzebował tylko tego jednego klucza z wielu, które miał do wyboru, a żaden inny nie byłby w stanie zaspokoić potrzeb podmiotu);
  • gdy mówimy o czymś unikatowym, jedynym (np. "los regos" - "'król", bowiem król zazwyczaj jest tylko jeden na całe państwo. "Unos regos" trzeba byłoby powiedzieć, gdybyśmy mówili o jednym królu z wielu, chociażby mając do czynienia z grupą królów z różnych krajów, systemem diarchicznym etc.);
  • przed przymiotnikami i przysłówkami w stopniu najwyższym (przy czym przed przysłówkami używamy zawsze rodzaju nijakiego, np. "lum plim bene" - "najlepiej");
  • gdy mówimy, że ktoś wchodzi do budynku jakiejś instytucji, ale nie po to, by skorzystać z jej usług (np. "vadir ayd distzaruol" - "iść do szkoły" jako uczeń, ale "vadir ayd lum distzaruol" - "iść do szkoły" w jakimkolwiek innym celu, np. jako nauczyciel, woźny, rodzic wezwany na wywiadówkę etc.);
  • gdy mówimy o czymś ponownie, już żeśmy zaznajomili z tym interlokutora (np. "Nuz vicinons habetes unum nealn domun. Lum domum estet valde magnal". W drugim zdaniu użyto rodzajnika określonego, gdyż mówimy o domu, z którym już zaznajomiono rozmówcę).

Nie używamy żadnych rodzajników, gdy:

  • mówimy o nieokreślonych zjawiskach w liczbie mnogiej, np. "unum litum" - "(jakiś) kamień", "lum litum" - "konkretny kamień", "litums" - "(jakieś) kamienie", "lum litums" - "(konkretne) kamienie";
  • mówimy o rzeczownikach niepoliczalnych w liczbie pojedynczej;
  • używamy zaimków dzierżawczych (np. "mój kot" to po prostu "muz gaton", a nie np. "lon muz gaton");
  • używamy rzeczownika chociażby w liczbie pojedynczej w uogólnieniach, np. zdanie "Lew ma ostre zęby" w zależności od tego, jakim zostanie obdarzone rodzajnikiem po przełożeniu, może następująco zmienić znaczenie: "Leon habet atzralns dentuns" - "lew" reprezentuje wszystkie lwy z całego świata; "Unon leon habet atzralns dentuns" - jakiś jeden lew z wielu ma ostre zęby, nie wiemy jak z pozostałymi;" Lon leon habet atzralns dentuns" - bardzo konkretny, może wyjątkowy lew ma ostre zęby, nie wiemy, czy inne lwy też.
  • mówimy o dniach tygodnia lub miesiąca;
  • posługujemy się nazwą własną, z której per se wynika, że opisuje ona coś unikalnego (więc np. podstawą nazwy jest po prostu rzeczownik pospolity zapisany wielką literą, a nie słowo, które od początku służyło jako nazwa własna) - zatem np. "Wieża Eiffela" to byłaby "Lum Turum Eiffelis", a nie po prostu "Turum Eiffelis", a Słońce to byłoby "Lum Solum", a nie po prostu "Solum", ponieważ "wieża" sama z siebie nie jest niczym unikalnym, a i słońc (rozumianych po prostu jako gwiazdy centralne, niezależnie od tego co wokół nich krąży) może być wiele, ale za to przed nazwami państw zasadniczo rodzajników się nie używa (a więc "Hervenum" to po prostu "Hervenum", a nie "Lum Hervenum"). Wyjątkiem jest sytuacja, w której przed nazwą państwa stosujemy nazwę jego ustroju, typu etc. (np. "Cesarstwo Hervenum" to "Lum Imperium Hervenuems", a nie samo tylko "Imperium Hervenuems"), a także gdy państwo jest w pewnym sensie jednym z wielu o takiej nazwie, chociażby w porównaniach tego samego kraju w różnych czasach (np. "Lum Hervenum hodie estet plus caylal qvam lum Hervenut hesterne" - "Hervenum dzisiaj jest piękniejsze niż Hervenum wczoraj"). Rodzajników nie używa się również przed imionami, nazwiskami czy pseudonimami istot żywych, nawet jeżeli mogą one funkcjonować osobno jako rzeczowniki pospolite, chociażby z innymi końcówkami rodzajowymi (np. jeżeli ktoś nazwie psa "Ponctos", co jest męską formą rzeczownika "ponctum", czyli "kropka", to nie może się o nim wypowiadać per "los Ponctos", tylko po prostu "Ponctos", chyba że ma zamiar przedstawić go jako jednego z wielu nosicieli takowego imienia).

Rzeczownik (Substantivum)[]

Liczby (Numerums)[]

Liczbę mnogą tworzymy końcówką"-s”, a jeżeli wymowa “s” byłaby zbyt trudna, końcówką jest“ es” (z pewnymi wyjątkami, jak pierwsza osoba liczby mnogiej czasu teraźniejszego).

Rodzaje (Ghenrums)[]

Istnieją cztery rodzaje: męski oznaczamy końcówką."-os”, żeński - “-a”, nijaki - “-um", a wspólny -“-on".

Rodzaj męski przysługuje rzeczownikom oznaczającym istoty o wiadomej płci męskiej (np. "viros” - "mężczyzna"), żeński - o wiadomej płci żeńskiej (np. "fema" - "kobieta"), nijaki - obiektom czy istotom bezpłciowym, a zwłaszcza przedmiotom nieożywionym (np. "montum” - "góra"), a wspólny (na Ziemi występujący np. w języku szwedzkim, duńskim czy holenderskim) - istotom płci nieznanej (np. "antropon” - "człowiek”), a także organizmom obojnaczym, jak większość roślin.

Przypadki (Cazums)[]

Przypadków jest siedem - mianownik (nominativum), dopełniacz (genetivum), celownik (dativum), biernik (acuzativum), ablatiw ("ablativum”, odpowiada na pytania narzędnika i miejscownika, a także na "od kogo? od czego?", toteż zwany jest czasem “pochodnikiem") i wołacz (vocativum)

Nom. Viros Vires

Gen. Viris Virises

Dat. Viromt Viromtes

Acc. Virom Viroms

Abl. Viroyd Viroydes

Voc. Viri! Viries!


Nom. Fema Femas

Gen. Femaz Femazes

Dat. Femar Femars

Acc. Femam Femams

Abl. Femad Femades

Voc. Femomd! Femomdes!


Nom. Antropon Antropons

Gen. Antropez Antropezes

Dat. Antropel Antropels

Acc. Antropim Antropims

Abl. Antropem Antropems

Voc. Antropemt! Antropemtes!


Nom. Montum Montums

Gen. Montuems Montuemses

Dat. Montuol Montuols

Acc. Montun Montuns

Abl. Montut Montutes

Voc. Montowx! Montowxes!

Czasownik (Verbum)[]

Bezokolicznik (Infinitivum):[]

Estir - być

Czas teraźniejszy (Kronum nuncal):[]
Liczba pojedyncza (Numerum unouplal):[]

Mu esto - ja jestem

Tu estesht - ty jesteś

Lu/Qyu/Wu/Yu/Hu estet - on/ona/ono (rodzaj wspólny)/ono (rodzaj nijaki) jest/jest się

Ezu/Esu/Egu estot - pan/pani/pan albo pani jest

Liczba mnoga (Numerum multal):[]

Nu estoes - my jesteśmy

Vu estestes - wy jesteście

Eyu/llu/Elu/lyu estetes - oni/one (rodzaj żeński)/ one (rodzaj wspólny)/ one (rodzaj nijaki) są

Gu/Ghu/lgu estotes - panowie/panie/państwo są

Czas przeszły (Kronum preteral):[]
Liczba pojedyncza[]

Mu estosh

Tu estesch

Lu/Qyu/Wu/Yu/Hu estech

Ezu/Esu/Egu estomch

Liczba mnoga[]

Nu estoshes

Vu estesches

Eyu/llu/Elu/lyu esteches Gu/Ghu/Igu estomches

Czas przyszły (Kronum futural):[]
Liczba pojedyncza:[]

Mu estoyz

Tu estestz

Lu/Qyu/Wu/Yu/Hu estetz

Ezu/Esu/Egu estomtz

Liczba mnoga:[]

Nu estoyzes

Vu estesces

Eyu/Ilu/Elu/lyu esteces

Gu/Ghu/igu estomces

Tryb rozkazujący (Emclum dyatazendal):[]
Liczba pojedyncza:[]

Mu estor

Tu esterst

Lu/Qyu/Wu/Yu/Hu estert

Ezu/Esu/Egu estormt

Liczba mnoga:[]

Nu estors

Vu esterstes

Eyu/Ilu/Elu/Iyu estertes

Gu/Ghu/lgu estormtes

Tryb przypuszczający (Emclum conictendal):[]
Liczba pojedyncza[]

Mu estol

Tu estelst

Lu/Qyu/Wu/Yu/Hu estelt

Ezu/Esu/Egu estolmt

Liczba mnoga[]

Nu estols

Vu estelstes

Eyu/Ilu/Elu/lyu esteltes

Gu/Ghu/Igu estolmtes

Imiesłowy (Participums):[]
  • "-end-” - imiesłów czynny czasu teraźniejszego
  • "-engh-" - imiesłów czynny czasu przeszłego
  • “-enz-" - imiesłów czynny czasu przyszłego
  • "-it-" - imiesłów bierny czasu teraźniejszego
  • “-isht-"- imiesłów bierny czasu przeszłego
  • “-ich-" - imiesłów bierny czasu przyszłego
Czasy złożone (Kronums cowmsitishtals)[]
  • Przeszły dokonany - czasownik posiłkowy “być" w czasie teraźniejszym + czasownik główny w imiesłowie przeszłym przymiotnikowym czynnym (np. "Facir” - “robić”, “Mu esto facenghal” - “Zrobiłem”)
  • Zaprzeszły (Plusqvamperfectal) - czasownik posiłkowy “być” w czasie przeszłym + czasownik główny w imiesłowie przeszłym przymiotnikowym czynnym (np. “Facir” - “robić", “Mu estosh facenghal” - “Zrobiłem był")
  • Przyszły dokonany - czasownik posiłkowy “być” w czasie przeszłym + czasownik główny w imiesłowie przeszłym przymiotnikowym czynnym (np. "Facir” - “robić”, “Mu estoyz facenghal” - “Zrobię")

Przymiotnik (Adyectivum)[]

Można go rozpoznać po końcówce "-al” w mianowniku liczby pojedynczej.

Odmiana przez przypadki (Camvatzum per cazums)[]

Benal - dobry

Nom. Benal Benals

Gen. Benalz Benalzes

Dat. Benalt Benaltes

Acc. Benaln Benalnes

Abl. Benald Benaldes

Voc. Benali! Benalies!

Stopniowanie (Gradatzum):[]

Benal - dobry

Plus benal - lepszy

Lum plim benal - najlepszy

Przysłówek (Adverbum)[]

Końcówką przysłówków jest domyślnie "e", aczkolwiek istnieją też przyrostki specjalne, bez końcówki (więcej w sekcji “Niektóre przysłówki”).

Stopniowanie:[]

Bene - dobrze

Plus bene - lepiej

Lum plim bene - najlepiej

Liczebniki (Numernomums)[]

0 - Nul

1 - Uno

2 - Duo

3 - Trio

4 - Tetre

5 - Penti

6 - Hix

7 - Sept

8 - Oct

9 - Nen

10 - Detz

100 - Hect

1000 - Qil

Nazwy pozostałych liczebników tworzy się aglutynacyjnie, np. "detz uno” - “11"; "detz duo” - “12”, “duodetz” - “20" etc. Potęgi miliona (np. "milionum” - “milion”, “miliardum” - “miliard”) to formalnie rzeczowniki.

Zaimki (Prantnomums)[]

Osobowe (Personals)[]
Liczba pojedyncza[]

Mu- ja

Tu - ty

Lu - on

Qyu - ona

Wu - ono (rodzaj wspólny)

Yu - ono (rodzaj nijaki)

Ezu - pan

Esu - pani

Egu - pan albo pani (stosowane np. gdy  płeć nie jest znana lub po prostu nie gra roli)

Liczba mnoga[]

Nu - my

Vu - wy

Eyu - oni

llu - one (rodzaj żeński)

Elu - one (rodzaj wspólny)

lyu - one (rodzaj nijaki)

Gu - panowie

Ghu - panie

Igu - państwo

Inne (Heterals)[]
  • Hu - nieokreślony (używany w konstrukcjach bezosobowych, takich jak np. "można", trzeba", "należy"; czasowniki z tym zaimkiem odmieniają się tak samo jak w trzeciej osobie liczby pojedynczej)
  • Su - się (zaimek zwrotny, w mianowniku używany głównie wtedy, gdy chcemy podkreślić, że wykonawca czynności z danego zdania lub danej części zdania złożonego jest tą samą osobą, co wykonawca czynności ze zdania poprzedniego/poprzedniej części zdania złożonego; w takiej sytuacji "su" tłumaczy się zazwyczaj jako "on", "ona" lub "ono". Np. "Zabił go, bo był tchórzem" - jeżeli przełożymy to na "Lu mortizech lun, ep lu estech unos destolmoroyd" - tchórzem był zabity, ale "Lu mortizech lun, ep su estech unos destolmoroyd" - tchórzem był zabójca).

Wszystkie zaimki osobowe odmieniają się tak samo, jak przymiotniki.

Korelatywy[]
Nieosoby Osoby Cechy Miejsce Czas Ilość Sposób Powód
Nieokreślone Aylum - coś Ayluson - ktoś Aylal - jakieś Ayle - gdzieś Aylamt - kiedyś Aylot - ileś Aylod - jakoś Aylaws – z jakiegoś powodu
Wskazujące Tium - tamto (Hoctium - to) Tiuson - tamten (Hoctiuson - ten) Tial - taki Tie - tam (Hoctie - tu) Tiamt - wtedy Tiot - tyle Tiod - tak Tiaws - dlatego
Pytające i względne Qvum - co Qvuson - kto Qval - jaki Qve - gdzie Qvamt - kiedy Qvot - ile Qvod - jak Qvaws – dlaczego
Uogólniające Oyqvum - cokolwiek Oyqvuson - ktokolwiek Oyqval - jakikolwiek Oyqve - gdziekolwiek Oyqvamt - kiedyklowiek Oyqvot - ilekolwiek Oyqvod - jakkolwiek Oyqvaws – z jakiegokolwiek powodu
Upowszechniające Omnum - wszystko Omnuson - każdy Omnial - każdego rodzaju Omne - wszędzie Omnamt - zawsze Omnot - każda ilość Omnod - w każdy sposób Omnaws – z każdego powodu
Przeczące Nunum - nic Nunuson - nikt Nunal - żaden, żadnego rodzaju Nune - nigdzie Nunamt - nigdy Nunot - żadną ilość Nunod - nijak, w żaden sposób Nunaws – bez powodu

Słowniczek[]

Przyimki: (Stanomums)[]

Ab - przez (wykonawca czynności)

Ap - obok

Ante – przed (miejsce)

Ayd - do

Ca - według

Chirqe - wokół

Cowm - z (towarzystwo)

De - z (początek ruchu)

Dum - przez (czas)

Eg - z (tworzywo, wychodzenie z czegoś, przynależność do całości)

En - w

Exter - poza, na zewnątrz

Eys – do (czas), aż

Inter - między

Lichit - chociaż

Mazi – u

Me - o (różnica)

Nis - (o)prócz

Oyb - z powodu

Para - mimo

Per - (po)przez, za pomocą

Post - po

Prant - zamiast

Pre - przed

Prey - o

Priter – obok, mijając

Pro - dla

Psewdo - niby

Sin - bez

Sta - przy

Sti – na (sposób, cel)

Sub - pod

Super – nad

Trans - przez, w poprzek

Tres - przez, wskroś

Partykuły (Particlums)[]

Adhuc – jeszcze

Cuy - (a)by, żeby

Denic - choćby

Ecce - oto

Edyam – jeszcze (bardziej)

Jam - już

Mekr – aż (podkreśla wielkość cechy)

Nay – przecież

Non - nie

Num - czy (w pytaniach "tak/nie")

Pow - no, cóż

Qvoc - również

Sic - tak

Sigur – chyba

Spójniki (Cowmizlexums)[]

Atqwe – zaś

Cay – a

Et – i

Ep - ponieważ

Ergo - więc

Mon - tylko

Nec – ani

Owt – albo (alternatywa wykluczająca)

Qvam - niż

Sed - ale

Sew – (i/lub (alternatywa niewykluczająca)

Ut - że

Niektóre przysłówki (Alqvals adverbums)[]

Ambe – oba(j)

Awto - samemu

Hiper - (na)zbyt, za bardzo

Mox - wkrótce

Moyde – właśnie

Multe – dużo

Nunc - teraz

Plimparvible - przynajmniej

Pocyus – raczej

Prechepe – zwłaszcza

Prowt - jako

Qwo, … eo – im, … tym

Retro - wstecz

Shtat - natychmiast

Subite – nagle

Sufiche – dość, dosyć, wystarczająco

Valde - bardzo

Vix – ledwie

Wykrzykniki (Egcrawgums)[]

Aw - au(a)

Hin - precz

Oh - och

Splas - plusk

Uf - uf

Yo - ruszaj, wio (wykrzyknik nawołujący do rozpoczęcia działania)

Słownictwo tematyczne (Lexatum temal)[]

Człowiek (Antropon)[]

Anatomia[]

Acral - wysoki

Ancum – kolano

Arteyrum – tętnica

Ashpectir – wyglądać

Basal - niski

Cardium - serce

Carnum - mięso, ciało (jako miękka tkanka przeciwstawiana kościom)

Carpsum – nadgarstek

Crinum – włos

Crusum - goleń

Dermum - skóra

Digitum – palec

Dorsum - plecy, grzbiet

Faringum – gardło

Fema – kobieta

Femrum – udo

Flaval – blond

Flevum - żyła

Fruntum - czoło

Gampum – łydka

Gastrum – brzuch

Grosal – gruby

Gurghum – przełyk

Kirum – ręka, kończyna górna

Kondrum – chrząstka

Lablum – warga

Larinxum – krtań

Leptal – chudy

Manum – dłoń

Opsum – oko

Ostum – kość

Otum – ucho

Pawmum – spód dłoni

Pesum – stopa

Plandum – podeszwa stopy

Plewrum – żebro

Podum – noga

Polexum – kciuk

Pugnum - pięść

Pweros - chłopak

Qefum - głowa

Rugum - zmarszczka

Sangvum – krew

Stomum – jama ustna

Ulnum – łokieć

Ungum – paznokieć

Ungvum - pazur

Viros – mężczyzna

Rozwój (Progresatzum)[]

Crescir - rosnąć

Infanton - dziecko

Mortum - śmierć

Nasqir - urodzić (kogoś/coś)

Vetal - stary

Yuval - młody

Charakter, umysł, uczucia, emocje (Karacterum, mentum, sentums, emociums)[]

Abominum - obrzydzenie

Acutal - sprytny

Aspral – poważny

Astutal – chytry, przebiegły

Atental – uważny

Atroxal - okrutny

Benal - dobry

Cawtal - ostrożny

Celsal – dumny

Censhir – postanowić

Cogitir – zastanawiać się

Conturbir – zmieszać, skonfundować

Eleum – litość

Emocium - emocja

Fobum - strach

Furval – ponury

Humanal – ludzki (w znaczeniu raczej psychologicznym, etycznym, filozoficznym, humanitarny)

Humilal – pokorny

Laktir – tęsknić

Lenal – łagodny

Lipmir – żałować

Memorir - pamiętać

Mentum - umysł

Oblivir - zapomnieć

Oneyrir – śnić

Pensir - myśleć

Plorir – płakać

Serenal – spokojny

Sofal - mądry

Solcir - martwić się

Tedum – nuda

Timum - gniew

Tlipsum - żal

Tolmal – odważny

Tristal - smutny

Vercundum – wstyd

Vyolental - gwałtowny

Zelum - zazdrość

Zesum - zapał

Ubrania (Rowkums)[]

Bratzum – spodnie

Caplum – kapelusz

Chapum – czapka

Crepum – but

Fascum – taśma

Lanum – wełna

Mantlum – płaszcz

Powcamum – koszula

Raftir – szyć

Rowkum –  ubranie

Sartum – łata

Sericum – jedwab

Dom (Domum)[]

Berantum – ganek

Caminum – komin

Chelum – pokój, pomieszczenie

Cohorsum – podwórze

Colomnum – słup

Domum – dom (budynek)

Dyamir – mieszkać

Fenestrum – okno

Friqir – trzeć

Hortum – ogród

Hoshpon – gospodarz

Hoston – gość

Pantzorum – żaluzja

Portum – drzwi

Prozopum – elewacja

Scalrum – schody

Scamnum – ławka

Sepum – płot

Spitum – dom (mieszkanie, ognisko domowe)

Stegum – dach

Sternir – ścielić, rozprzestrzeniać

Tergir – ścierać

Verantum – weranda

Życie rodzinne i towarzyskie (Vivum familial et simtropal)[]

Amigon – przyjaciel

Amir– kochać

Aplal – zwykły

Blacum – bzdura

Cavilir – droczyć się

Cowrir – dbać

Dilgir– lubić

Dilcal – drogi, ukochany, bliski uczuciowo

Familion – rodzina

Plachir – uważać, że się coś podoba ("podobać się" to czasownik kauzatywny "plachizir")

Simtropon - towarzysz

Swavir - całować

Tweir – opiekować się

Vicinon – sąsiad

Rodzina (Familion)[]

Avunclos – wujek

Consovros – kuzyn

Duoemfratos – brat przyrodni (tj. biologicznie ma jednego wspólnego rodzica)

Filos - syn

Fratos - brat

Orfanon – sierota

Oycon - krewny

Padros - ojciec

Primoycon – przodek

Pwela - panna

Uxos - mąż

Uxpadra – teściowa

Vitzfratos – brat przybrany (biologicznie nie ma ani jednego wspólnego rodzica)

Vitzpadros – ojczym

Czas (Kronum)[]

Amnum - rok

Awtumnum - jesień

Ayshtasum – lato

Crase – jutro

Crepuscum - zmierzch

Dilucum - świt

Dornum - dzień

Eternal - wieczny

Freqval – częsty

Hebdum – tydzień

Hesterne – wczoraj

Hiemsum – zima

Hodie – dzisiaj

Kronum - czas

Matutum – ranek

Minsum – miesiąc

Neal - nowy

Noxum - noc

Precal – wczesny

Primal - dawny

Prinberum – wiosna

Promptal – gotowy

Seqval – następny

Tardal - późny

Vesperum - wieczór

Podróżowanie i turystyka (Curzatzum et turismum)[]

Episqeptir - zwiedzać

Turismal - turystyczny

Transport i ruch (Transforatzum et mobatzum)[]

Cadir – spadać

Curzum – podróż

Dyadrum - ścieżka

Fewgir - opuścić

Ftanir - przybyć

Grezum - krok

Itnerum – wycieczka

Lembum – łódź

Lental – powolny

Mobir - ruszać się

Nadir – pływać

Navum - statek

Pernir - brnąć

Proxal - bliski

Shaltir - skakać

Takal - szybki

Telal - daleki

Trekir – biec

Vadir - iść

Vagrir - błąkać się, tułać

Vehir – jechać

Velum - żagiel

Zakupy i usługi (Emptatzum et servums)[]

Aftonum - dostatek

Aydpenshum – dochód

Dapir - płacić

Egpenshum – wydatek

Emptir - kupować

Enpenshum – przychód

Eqvipir - zaopatrywać

Laborir - pracować

Parsmir – oszczędzać

Pecunyum - pieniądz

Penshum – obrót pieniądza

Plowzal - bogaty

Poshtum - poczta

Promtir – pożyczyć

Pulir - sprzedawać

Precial - drogi

Sumptir – kosztować

Żywienie (Vorizatzum)[]

Arvum - słonina

Bibir - pić alkohol

Bolir – wrzeć

Carum - mięso

Crudal - surowy

Glasum - lukier

Glical - słodki

Glutir – łykać

Linctir – lizać

Oleum - olej

Ovum - jajko

Panum - chleb

Peyrum - gruszka

Pleral - syty

Potir - pić

Psomum - bułka

Rodir – gryźć

Tridon – pszenica

Tzayum - herbata

Vorir - jeść

Warzywa (Zarzabons)[]

Alion - czosnek

Brasicon - kapusta

Cucomon - ogórek

Cucurbon - dynia

Fabon – bób

Faselon - fasola

Legomum – strąk

Rapnon - rzodkiewka

Rebon - rzepa

Telrepomon - ziemniak

Vicion – wyka

Zarzabon - warzywo

Zeon – kukurydza

Owoce (Fruxons)[]

Aqvemelonon - arbuz

Aranchum - pomarańcza

Cherasum – wiśnia

Fragon – truskawka

Melonon - melon

Nuxum – orzech

Peyrum – gruszka

Pomum - jabłko

Prunum - śliwka

Rubson - malina

Nabiał (Lactadum)[]

Cramum – śmietana

Lactum - mleko

Tirum - ser

Yogurtum – jogurt

Przyrządzanie jedzenia (Promptizatzum voraduems)[]

Coctir - gotować

Coqvir – piec (mięso)

Frixir – smażyć

Moluir – mielić

Psenir – piec (ciasto, warzywa, dania wegetariańskie)

Torir – prażyć

Naczynia i sztućce (Lanxums et vorerums)[]

Alvum - pojemnik

Calicum - kielich

Calixum - puchar

Coclum - łyżka

Cyatum - chochla

Furcum - widelec

Gyalum - szklanka

Hirnum - dzban

Lebum - garnek

Lanxum – naczynie

Pocolum - czarka

Pyatum – talerz

Scutrum - miska

Urtzum - kubek

Nauka i technika (Logum et teknum)[]

Asumpir – założyć

Cifrum – cyfra

Embadum - powierzchnia

Globum - globus

Haurir – czerpać

Logum - nauka

Numerum – numer

Rogir - pytać

Tefrum - popiół

Vibrir – drżeć, wibrować

Technika (Teknum)[]

Amvlal - tępy

Apertir - otwierać

Argum - iskra

Atzral - ostry

Barelum – beczka

Bergum – kij

Calcolir – liczyć

Calnum – bruk

Carfum - gwóźdź

Carqir – ładować

Cartum - karta

Circinum – cyrkiel

Clavum – klawisz

Clawstrir – zamykać na klucz

Clodir – zamykać

Copsum – ostrze

Dural – twardy

Fabrir – kuć

Fibrum – nić

Fixir – umocowywać, ustalać

Flectir – giąć

Frangir – łamać

Frigal – zimny

Folium - folia

Fosir – kopać, ryć

Flundir – lać

Fulghum - sadza

Glistral – śliski

Gutum – kropla

Hamum – hak

Lamarnum - blacha

Martelum – młot

Medrir – mierzyć

Molal – miękki

Palisum – pal

Playsum – rama

Powdrum – pył

Pulvum – proszek

Ramum – rózga

Qibum – blok, kloc(ek)

Qistum – skrzynia

Scalzir – grzebać, dłubać

Sfenum – klin

Sirmum – drut

Spargir – sypać

Sqepir – powlekać

Tablum – tablica

Tavlum – deska

Tegir – zakryć

Teglum – cegła

Tremir – trząść

Tzantum – torba

Unxir – smarować

Vingum – łańcuch

Viscal – lepki

Vitrum – szkło

Vowlir – zatkać

Xeral – suchy

Chemia (Kemium)[]

Arghentum - srebro

Aqvum - woda

Aysum – spiż

Bronzum - brązowy

Carbum - węgiel

Cawstir - trawić

Halsum - sól

Lipum - tłuszcz

Owrum - złoto

Oxal – kwaśny

Solvir - rozpuszczać

Stanum - cyna

Sulfum - siarka

Fizyka[]

Densal – gęsty

Fluxir – płynąć

Fluydum - płyn, ciecz

Fortum - siła

Fotum - światło

Radum - promień

Tensum – napięcie

Termal - ciepły

Umbrum - cień

Vortexum – wir

Kolory (Kromums)[]

Albal - biały

Azural - niebieski

Fulgal – jasny

Fulval - płowy

Fuscal – brązowy

Kromum – barwa

Neral - czarny

Paylal – blady

Rubal - czerwony

Rufal - rudy

Tenebral - ciemny

Xantal – żółty

Kształty (Morfums)[]

Angum – kąt

Breval - krótki

Campal – płaski

Circlum – okrąg

Conum - stożek

Ewrial - szeroki

Fedum - plaster

Frustum - kawałek

Latum – strona

Morfum - kształt

Ortal - prosty (przeciwieństwo krzywego)

Plevrum – bok

Sferum - sfera

Strium - pasek

Trokum - koło

Zdrowie (Sanum)[]

Awdir – słyszeć

Awscoltir – słuchać

Awxum - pomoc

Blapir – szkodzić

Blepir - patrzeć

Comotum – wstrząs, szok

Dacrum – łza

Ewaystal – przytomny

Lavrir - myć

Leprum - trąd

Medicir - leczyć

Morbum - choroba

Olfir – wąchać

Perigolum – zagrożenie

Pusum - ropa

Sanal - zdrowy

Seneydal – świadomy

Sentir - czuć

Stertir – chrapać

Somnir - spać

Sozir - ratować

Shpirir - oddychać

Toqir - dotykać

Trelal - szalony

Trusir – pchać

Tusir – kaszleć

Ulcum - wrzód

Venum - trucizna

Vidir - widzieć

Vivum – życie

Kultura (Culturum)[]

Artum - sztuka

Cantir - śpiewać

Cowclum – lalka

Cuclum – kukła

Dintal – głośny

Grafir - rysować

Imaghinum – wyobraźnia

Imagum – obraz, wizerunek  

Kordum – struna

Lectir – czytać

Letrum – litera

Librum – książka

Mosum – obyczaj

Nerayda – wróżka

Nolum – dzwon

Novelum – nowela

Nuvelum – powieść

Oprum – dzieło

Paghum – strona

Periculum – przygoda

Spectir – ogladać

Swetum – zwyczaj

Telspectum – telewizja

Tripir – tańczyć

Świat przyrody (Mondum naturuems)[]

Aerum – powietrze

Awstrum – południe

Bental – głęboki

Blenum – śluz

Bregmal – mokry

Boreum – północ

Cinrum – żar

Corum – rdzeń

Cornum – róg

Crustum – skorupa

Dextral – prawy

Flagrir – płonąć

Flamum - płomień

Flumum - strumień

Fluvum – rzeka

Fonsum – źródło

Glarum – żwir

Gemum – klejnot

Higral – wilgotny

Humsum – gleba

Inslum - wyspa

Laspum – błoto

Litum – kamień

Locum – miejsce

Lutum – glina

Mucum – pleśń

Nyognum – ściółka

Oktum – brzeg

Ondum – fala

Petrum – skała

Pirum - ogień

Polarum - biegun

Polvum - kurz

Priruptal – stromy

Rivum – potok

Taynum – błona

Telrum – ziemia

Pogoda (Timpestum)[]

Brontum – grzmot

Flarir – wiać

Fulmum – piorun

Nebum – mgła

Nighum – śnieg

Nubum – chmura

Pluvum – deszcz

Procilum – burza

Pruynum – szron

Sterpum – błyskawica

Timpestum – pogoda

Ventum – wiatr

Zwierzęta (Zoons)[]

Acchipitron – jastrząb

Altzon - łoś

Anason – kaczka

Apuson – jerzyk

Aryeson – owca, baran

Ayluron – pandka (rodzaj, do którego należy panda czerwona)

Azelon – osioł

Batrakon – płaz

Bovon – krowa (niezależnie od płci)

Caredon – krewetka

Cuspum – żądło

Eqvuon – koń

Erminon – gronostaj

Furon – fretka

Galos – kogut

Gaton – kot

Glawcon – sowa

Grexon – stado

Hirundon – jaskółka

Ipson - kornik

Kelonyon – żółw

Lagon - królik

Lepon - zając

Libelon – ważka

Marteson - kuna

Mirmexon - mrówka

Muscon – mucha

Mustelon - łasica

Muson - mysz

Nawtilon - łodzik

Nidum - gniazdo

Ornyon - ptak

Oryolon – wilga

Pandon - panda

Paseron - wróbel

Pezum - łapa

Procyonon - szop

Pterum - pióro

Scatron - żuk

Sqvamum - łuska

Sqvaylon – rekin

Vespertilon – nietoperz

Volpon - lis

Zibelon - soból

Zoon - zwierzę

Rośliny (Fitons)[]

Agrum – pole

Arundon – lasecznica

Cortexum - kora

Falxir – kosić

Faynum - siano

Fiton - roślina

Florum - kwiat

Fragmiton – trzcina

Fraxon – jesion

Fronsum - liść

Frumon – zboże

Fruxum - owoc

Fustum – patyk

Graynum – ziarno

Herbon - zioło

Hirbon – trawa

Moscon - mech

Qvercon - dąb

Provum – plon 

Radixum - korzeń

Rozon - róża

Scirpon – sitowie

Shtipum - gałąź

Spinum - cierń

Triflon – koniczyna

Vishcon – jemioła

Xilum – drewno

Astronomia (Astresciartum)[]

Astrum - gwiazda

Celum - niebo

Lunum - księżyc

Solum - słońce

Dźwięk (Sonum)[]

Balbir – bełkotać

Bowzir – brzęczeć

Braknir – charczeć

Crawgir - krzyczeć

Cripir - skrzypieć

Ditztir - powiedzieć

Fremum - hałas

Fonum - głos

Ghemir – jęczeć

Lexum - słowo

Loqvir – mówić

Murmrir - mruczeć

Plawdir – klaskać

Pselir – dukać

Psitrir – szeptać

Rudir - o zwierzętach: wydawać głos

Silentum - cisza

Sonum - dźwięk

Stirtir - rzęzić

Strepir - szumieć

Urlir - wyć

Voqir - wołać

Vrikir - ryczeć

Życie społeczne (Vivum social)[]

Civiton - społeczność

Clemum - łaska

Cleptir – kraść

Cognir - znać

Considrir – uważać za

Culpum - wina

Dilunir – stwierdzać

Dubir - wątpić

Epistlum – list

Eqvial - równy

Falsal – fałszywy

Frawdum – oszustwo

Frawsir – kłamać

Gawdir – cieszyć się

Genton – szczep

Judir – sądzić

Liberal – wolny

Pergir – prześladować

Rerum – sprawa

Rustum – wieś

Scelum – zbrodnia

Social – społeczny

Tribon – plemię

Urbum – miasto

Władza i polityka (Cratzum et cratzartum)[]

Chivitum – państwo

Cracir – rządzić

Dominos – pan

Duqir – prowadzić

Dyatazir – rozkazywać

Imperium – imperium

Legum – prawo (przepis)

Obedir – słuchać się, być posłusznym, przestrzegać

Permesir – pozwolić

Probum – dowód

Regos – król

Vectigum - podatek

Yurum – prawo

Yusum – prawo (do czegoś)

Yustum – sprawiedliwość

Wojna (Militum)[]

Arcum – łuk

Asultum – atak

Batrir – bić

Belum – bitwa

Ceqir – rąbać

Clabum – maczuga

Gladum – miecz

Militum – wojna

Paxum - pokój

Proteghir - chronić

Scutum - tarcza

Trabir - strzelać

Tundir – uderzać

Vichir – wygrać

Vinqir – pokonać

Pozostałe (Cetrals)[]

Agir - czynić

Animum - dusza

Apaytir - wymagać

Aperir - pojawić się

Apsir - prowokować

Aptal - odpowiedni

Aqwirir - osiągnąć

Axyonir - nalegać

Brisqir – znaleźć

Camvir – zmieniać

Capir - brać

Captir - chwytać

Cawzum - powód

Caylal – piękny

Certal - pewny

Claral - jasny, klarowny, przejrzysty

Conictir – przypuszczać

Corusqir – trzepotać

Cripsir - kryć się

Darir - dawać

Debir – mieć powinność

Dezidir – życzyć

Dignal - godny

Dracon - smok

Elgir - wybierać

Evenir - okazać się

Eydomir - wydawać się

Facir - robić

Faltzum – sierp

Fasilal - łatwy

Fatal - fatalny

Felixal - szczęśliwy

Fligir – pukać

Forir - nosić

Fugir - polować

Ghenum - cecha

Grabal – ciężki

Graval - ważny

Habir - mieć

Heroon - bohater

Heteral - inny

Inchepir – zaczynać

Ixpectir - czekać

Jacir – leżeć

Jectir - rzucać

Ktipir - klepać

Letir – zarzynać

Leval - lewy

Linqvir – puścić

Lintum - płótno

Longal - długi

Lowzir - kąpać się

Magnal - wielki

Malal - zły

Mavir - woleć

Menir - pozostać

Mersir - tonąć

Miazmum - wyziew, miazmat

Minum - kopalnia

Mirir – dziwić się

Monal - jedyny

Movir - machać

Munstrir – pokazywać

Obtir - zdobyć

Oscilir – bujać się, huśtać

Parval – mały

Pascir – paść

Pelir – gonić

Pertir – tyczyć się, dotyczyć

Placum – płyta

Plectir - tkać

Plenal - pełny

Poleir - polerować

Posir - móc, umieć, potrafić

Ponsum - most

Pregir - prosić

Prepir - musieć

Pretrir - (prze)mijać, przechodzić

Prodir - zdradzić

Progresum - rozwój, postęp

Propral - własny

Prosfal - ostatni

Protazum - zdanie

Protoal - pierwotny

Provoqir - prowokować

Psewdo - niby

Pudrum - puder

Pungir - kłuć

Punir - karać

Qveyrir - szukać

Rectal - słuszny, prawidłowy

Relatal – względny

Rembir – marzyć

Reqwirir - potrzebować

Retum - sieć

Robum - rdza

Rotir - obracać się

Sabir - rozumieć

Sapum - mydło

Segum – urodzaj

Semnir – siać

Seqir - ciąć

Signum - znak

Sitir – położyć

Skedum - kartka

Solbir - rozwiązać

Sorsum - przeznaczenie

Speleum - jaskinia

Spesir – spodziewać się

Sperum – nadzieja

Stamir – przerwać

Starir - stać

Statmum - obóz

Stenal - wąski

Stokum – cel

Stratum – warstwa

Stridir - syczeć

Sulal - samotny

Surgir - podnosić

Sursal – górny

Temptir – próbować

Tentir – kusić

Terum - kraina

Tesawrum - skarb

Teynir – rozciągać

Tingum - farba

Tinkir – dziać się

Tomeum - domena (część działalności)

Tondir – strzyc

Tornir – toczyć

Total - cały

Trahir – ciągnąć

Truxal - dziki

Urghal – pilny

Uzir – używać

Vacal – pusty

Vanal – próżny

Verum - prawda

Verbum - czasownik

Vernixum - lakier

Virga – dziewica

Volum – wola

Volvir – wić (czasownik)

Wanal – nędzny, marny

Xenal – obcy

Xipnir – czuwać, nie spać

Zetir – żądać

Przydatne zwroty[]

Pozdrowienia (Ceretums)[]

Benal dornum - dzień dobry

Benal matutum - dzień dobry (rano, 6:00 - 9:00)

Benal premezdornum - dzień dobry (przed południem, 9:00 - 12:00)

Benal postmezdornum - dzień dobry (po południu, 12:00 - 17:00)

Benal vesperum - dobry wieczór (po 17:00)

Benal noxum -  dobranoc

Benftanerst - witaj (do kogoś, kto przychodzi)

Eys  rividuol -  do widzenia

Eys mox - na razie (dosł. "do wkrótce")

Salverst - witaj, cześć (na powitanie)

Valerst - żegnaj, cześć  (na pożegnanie)

"Benal dornum" można używać o każdej porze od wschodu do zachodu słońca, ale jeszcze bardziej formalne, grzeczne i eleganckie są wyrażenia jeszcze bardziej precyzyjne pod względem czasu - takie jak "benal matutum" (tylko rano), "benal postmezdornum" (tylko po południu) itd.

Pozdrowienia w trybie rozkazującym jak najbardziej odmieniają się przez liczby (np. do wielu osób nie powie się już "salverst", tylko "salverstes"), a żeby nadać im bardziej formalnego wydźwięku używa się tego trybu w formach grzecznościowych (np. "Salvormt, ezui" - "Witaj, panie").

Pozostałe (Cetrals)[]

Benvolerst - proszę

Gratzo - dziękuję

Placho - miło mi

Poeno - żałuję/przykro mi

Zrostki (Cowmfixums)[]

Język herveński jest zasadniczo językiem aglutynacyjnym, toteż nowe słowa utrzymuje się w dużej mierze za pomocą zlepiania ze sobą starych, zwłaszcza za pomocą przedrostków i przyrostków:

Przedrostki (Prefixums):[]

  • "arch-" - arcy- (np. “ministros” - “minister", “archministros" - "premier”)
  • "des-" – usuwanie, likwidowanie czegoś, przeciwieństwo
  • “dis-" - błędnie (np. "awdir” - “słyszeć", “disawdir” - “przesłyszeć się”).
  • diz-" - podział, działanie w różnych kierunkach (np. "darir” - "dawać”, “dizdarir” - "rozdawać”)
  • "ex-" - były
  • mal-” - potępienie moralne
  • "prey-" - ujęcie szczegółów w całość (np. "laborir” - “pracować”, “preylaborir” - "opracowywać”)
  • prim-” - dawny (np. “padros” - "ojciec", "primpadros” - "dziadek")
  • ri-” - ponownie (np. "scribir” - "pisać", “riscribir” - “przepisać”)
  • "vitz-" – wice-, zastępca, przybrana rodzina (np. " padros" – "ojciec", "vitzpadros" – "ojczym")

Przyrostki (Stafixums):[]

  • "-ac-" - zła jakość, brzydota (np. "domum” - "dom", domacum” - “rudera")
  • -ad-" - przedmiot z jakąś cechą
  • -an-" - członek, mieszkaniec, sól kwasu tlenowego (np. "sulfum" - siarka, "sulfanum" - "siarczan")
  • -ar-” - miejsce (np. “librum” - “książka”, "librarum” - "biblioteka")
  • -ark-” - zarządca (np. “urbum” - “miasto", “urbarko” - "burmistrz")
  • "-at-” - zbiór (np. "dendron" - "drzewo", "dendraton" - "las")
  • -atz-" - czynność, zwłaszcza dłużej trwająca, często też aspekt niedokonany
  • "-alv-" - naczynie, pojemnik, kontener
  • "-artz-" – część czegoś (np. "vingum" – "łańcuch", “vingartzum" – "ogniwo")
  • "-awgh-” - duże natężenie (np. "termal” - “ciepły”, "termawghal” - “gorący")
  • "-ax-" - skłonny
  • "-ef-" – tworzyć coś, wydzielać, emitować (np. "sangvum" – "krew", "sangvefir" – "krwawić")
  • "-em-” - ułamek (np. “duo” - "dwa”, “duoemum” – “połowa”)
  • -emd-” – konieczny do zrobienia (np. "dapir” - “płacić”, “dapemdal” - “płatny")
  • "-eng-"- godny czegoś (np. "punir” - "karać”, "punengal” - “karygodny")
  • "-er-" - narzędzie
  • "-esc-"- krótkotrwałość, nagłość lub początek czynności
  • "-ibl-” - nadawanie się do czegoś (np. “lectir” - "czytać”, “lectiblal” - "czytelny")
  • "-id-” - młody osobnik, dziecko (np. "cinon" - "pies", "cinidon" - "szczenię"), a także sól kwasu beztlenowego (np. "sulfum” - “siarka", "sulfidum” - “siarczek”)
  • -if-" - stawać się (np. "magnal" - "duży", "magnifir” - "rosnąć", “zwiększać się”)
  • "-ij-” - zaopatrywanie w coś (np. "dendraton" - "las”, “dendratijir” - zalesiać")
  • -imn-" - logarytmy, systemy liczbowe ("detz" - "dziesięć", "detzimnal” - “dziesiętny"), a także ogólnie zamienia przymiotniki jakościowe i relacyjne na dzierżawcze (np. "termal" - "ciepły", "termimnal" - "cieplny", "odnoszący się do ciepła”, np. "gradum termimnal” – “stopień cieplny”, “stopień ciepła").
  • -ist-" - specjalista, zawodowiec (np. “mensum” - “stół”, “mensiston" - "stolarz")
  • -iv-" - zdolny do czegoś (np. "vidir” - "widzieć", "vidival” - “mogący widzieć", "nonvidival” - "niewidomy", "ślepy”)
  • "-iz-"- nadawać cechy (np. "magnal" - "duży", "magnizir” - “zwiększać")
  • "-oid-” - podobny do czegoś
  • "-or-" - posiadacz jakichś cech (np. "plowzal" -"bogaty", "plowzoron" - "bogacz")
  • "-otz-" - zabić czymś, w jakiś sposób (np. "litum” - "kamień", "litocir” - “ukamienować”)
  • -oj-” - pełen czegoś, mający dużo czegoś (np. "montum” - “góra”, “montojal” - "górzysty")
  • "-oz-" - choroba (np. "frigal” - “zimny", frigozum” - “przeziębienie"; “zucarum” - "cukier”, zucarozum” - "cukrzyca")
  • "-ud-” - cecha (np. "acral" - "wysoki”, "acrudum" - "wysokość")
  • -ul-” - małe natężenie, zdrobnienie (np. dendron" - "drzewo", "dendrulon” - "drzewko"), w połączeniu z przyrostkiem "an-” tworzy nazwy soli kwasów nie będących na najwyższym stopniu utlenienia (np. “sulfum” - “siarka”, “sulfanulum” - “siarczyn”)
  • -upl-" - wielokrotność (np. "duo" - "dwa”, "duouplal” - podwójny")
Advertisement