Język keralijski

Kärålinä këli Kareulina keili
Utworzenie:	Milya0 w 2009
Cel utworzenia:	dla kąłeldu
Klasyfikacja:	Języki uralskie ugrofińskie fińskie bałtofińskie
W Jawii
Używany w (Jawia):	Keralia, Nowa Keralia, Itazoria
Regiony (Jawia):	Południowe dorzecze Woksyny (Republika Słowska)
Klasyfikacja:	języki izolowane
Status urzędowy
Język mniejszości (Jawia):	Gronland, Republika Słowska
Oficjalna regulacja:	Biuro Regulacji i Ochrony Języka (siedziba w Kussami)
Kody
Conlanger–3	uwp.ker.mil
Lista conlangów

Język keralijski - aglutynacyjny język uralski używany w Keralii, Nowej Keralii i Itazorii.

Fonologia

Spółgłoski

	Wargowe	Przednio- językowe		Tylno- językowe
Zwarte	p	t		k
	(b)	d		(g)
Afrykaty		t͜s	t͜ʃ ch
		d͜ʒ ds
Szcze- linowe	(f)	sː ss	ʃ s	xː kk
	v	z	ʒ zs
Nosowe	m	n
Inne		l	r	j

Diagram przedstawiający samogłoski języka keralijskiego wewnątrz trapezoidu samogłoskowego.

Samogłoski

	Przednie			Tylne
	krótkie	długie	dyftongi	krótkie	długie
Przymknięte	i	iː ii		u	uː oo
Średnie	e e		eɪ ei	o̞ o
Otwarte	æ a	äː aa	ɛɪ ai	ɑ au eu

Przemiany fonetyczne

Średniowiecze

Pod koniec okresu średniowiecza przypada pierwsza przesuwka samogłoskowa. Również w tym czasie ukształtował się alfabet keralijski w formie podobnej do obecnej.

Samogłoski

Neutralne

• i → ɪ "i"
• iː → ei, iː "ii"
• e → ɛ "e"
• eː → ei

Przednie

• y(ː) → øy → ei
• ø(ː) → œ "eu"
• æ → ɐ "a"
• æː → ai, aː "aa"

Tylne

• u → ʊ "u"
• o → ɔ "o"
• uː, oː → ou → oː "oo"
• ɑ → ɒ "au"
• ɑː → aː "aa"

Spółgłoski

• ð → d
• s, ts → (t)s(ː) "ss"
• sʲ → s, ʃ "s"
• ɣ → g, j
• x → kx "kk"

Nowożytność i współczesność

W nowożytności zaszła druga keralijska przesuwka samogłoskowa. Pod koniec tego okresu zaczęły być widoczne wyraźne tendencje utworzenia alfabetu nowokeralijskiego, którego obecna wersja została zatwierdzona w 2001 roku. Jest on prawie w całości fonetyczny. Wyjątek stanowi kompromisowa litera "å" na oznaczenie historycznego œ, a obecnego a, która została utworzona na wzór litery rodzkiej.

Obecnie nadal zachodzą zmiany, choć niewielkie. M.in. następuje przemieszczanie samogłosek ku przodowi i górze (w związku z tym zwężanie dyftongów ai ei do ɛɪ e̝ː), a także palatalizacja spółgłosek zadziąsłowych. Ponadto, w związku z napływem zapożyczeń, pojawiło się kilka nowych fonemów.

Samogłoski

Neutralne

• ɛ → e

Przednie

• øy → ey → ei → e̝ː "ë"
• œ → ɶ → ä "å"
• ɐ → æ → ɛ "ä"
• ai → ɛi "ai"

Tylne

• ou → oː → uː "ū"
• ɔ → o
• ɒ → a

Spółgłoski

• s, ʃ → s̠ → ʃʲ "š"
• sː → s
• kx → xː → x
• ʔ → h

Alfabet

Porównanie wymowy i pisowni j. keralijskiego w Keralii, Nowej Keralii i Itazorii

Alfabet	Pisownia nowokeralijska	Wymowa tradycyjna	Wymowa potoczna	Wymowa itazorska
A a	Ä ä	æ	ɛ	æ
B b	B b	b	b	b
C c	K k	k	k	g
D d	D d	d	d	dʱ
E e	E e	e	e	e̞
F f	F f	f	f	f
G g	G g	g	k	g
H h	H h	ʔ	nieme	h
I i	I i	i	i	i
J j	J j	j	j	j
K k	K k	k	k	k
L l	L l	l	l	l
M m	M m	m	m	m
N n	N n	n	n	n
O o	O o	ɔ	o̞	o
P p	P p	p	p	p
R r	R r	rː	r	rː
S s	Š š	ʃ	ʃʲ	ʂ
T t	T t	t	t	t
U u	U u	u	u	u
V v	V v	v	v	v
Z z	Z z	z	z	z

Dwuznaki

Alfabet	Pisownia nowokeralijska	Wymowa tradycyjna	Wymowa potoczna	Wymowa itazorska
Aa aa	Ā ā	ɑː	äː	ɑː
Ai ai	Ai ai	ɛɪ	ɛj	aɪ
Au au	A a	ɑ	ä	ɑ
Ch ch	Tš tš	t͜ʃ	t͜ʃʲ	ʈʂ
Ds ds	Dzs dzs	d͜ʒ	d͜ʒʲ	ɖʐ
Ei ei	Ë ë	ei	ej	eɥ
Eu eu	Å å	ɑ	ä	ɶ
Ii ii	Ī ī	iː	i	iː
Kk kk	X x	xː	x	hː
Oo oo	Ū ū	ʊː	uː	oː
Ss ss	S s	sː	s	sː
Ts ts	C c	t͜s	t͜s	tsː
Tt tt	Tt tt	tː	t	tt
Zs zs	Zs zs	ʒ	ʒʲ	ʐ

Uwagi

1. Litery oznaczone kursywą są używane prawie wyłącznie w wyrazach obcych i nazwach geograficznych.
2. Wymowa itazorska powoli wychodzi z użycia.
3. W Keralii i Itazorii obowiązuje pisownia tradycyjna.
4. W 2001 oficjalnie wprowadzono stosowaną od lat 80. XX wieku pisownię nowokeralijską jako obowiązującą dla języka keralijskiego w Nowej Keralii.

Gramatyka

Deklinacja

Język keralijski ma dwa główne paradygmaty odmiany (pozostałość po harmonii samogłoskowej). Większość końcówek ma także wersje zaczynające się samogłoską, używane w wypadku zbitek spółgłoskowych.

W języku keralijskim zachodzi palatalizacja t, d, k, g do s, z, j przed "i". Ma to miejsce np. w ved- - woda (M. vezi, D. vede).

Przypadki

• deklinacja I a - rzeczowniki zakończone samogłoskami aa, au, ii, o, oo, u, czasami e, ei.
• deklinacja I b - rzeczowniki zakończone samogłoskami e, i, spółgłoskami oraz przymiotniki.
• deklinacja II a - rzeczowniki zakończone samogłoskami a, ei, eu, czasami aa.
• deklinacja II b - rzeczowniki zakończone spółgłoskami, mające a, ei, eu oraz przymiotniki.

Ponadto przymiotniki należą do odmiany a, jeśli pełnią funkcję rzeczowników (substantywizowane przymiotniki).

Przypadek	Deklinacje
	I a		I b		II a		II b
	l. poj.	l. mn.	l. poj.	l. mn.	l. poj.	l. mn.	l. poj.	l. mn.
Mianownik	-	-d	różne	-ood	-	-d	różne	-eud
Dopełniacz	-n	-doon	-e	-oon	-n	-deun	-e	-eun
Celownik	-te	-doote	-et	-oote	-te	-deute	-et	-eute
Biernik	-n	-d	-e	-ood	-n	-d	-e	-eud
Narzędnik	-hin	-doohin	-in	-oohin	-hin	-deuhin	-in	-euhin
Inessyw	-ss	-dooss	-ess	-ooss	-ss	-deuss	-ess	-euss
Elatyw	-set	-dooset	-eset	-ooset	-set	-deuset	-eset	-euset
Illatyw	-hoon	-doohoon	-oon	-oohoon	-heun	-deuheun	-eun	-euheun
Adessyw	-lau	-doolau	-aul	-oolau	-la	-deula	-al	-eula
Ablatyw	-lot	-doolot	-elot	-oolot	-leut	-deuleut	-eleut	-euleut
Allatyw	-le	-doole	-el	-ool	-le	-deule	-el	-eul
Translatyw	-sek	-doosek	-esek	-oosek	-sek	-deusek	-esek	-eusek
Abessyw	-tau	-dootau	-aut	-ootau	-ta	-deuta	-at	-euta
Komitatyw	-ne	-doone	-en	-oone	-ne	-eune	-en	-eune
Partytyw	-hau	-doohau	-au	-oohau	-ha	-deuha	-a	-euha
Prolatyw	-se	-doose	-ess	-oose	-se	-deuse	-ess	-euse

Czasowniki

Koniugacja

Czasowniki regularne mają dwa tematy (oznaczane A i B), różniące się zazwyczaj ostatnią samogłoską. Nie ma bezokolicznika, formą słownikową są często tematy lub 1. i 3. os. l. pojedynczej. Istnieją dwa paradygmaty, tak jak w deklinacji, różniące się szczątkową harmonią samogłoskową.

Os.		być	odm. I	odm. II
czas teraźniejszy
l.poj.	1.	olem	A-m
	2.	oles	A-s
	3.	oo	B
l.mn.	1.	olemoo	A-moo	A-meu
	2.	oletoo	A-too	A-teu
	3.	oovau	B-vau	B-vai
bezos.		ootaan	A-taan
czas przeszły
l.poj.	1.	olim	B-m
	2.	olis	B-s
	3.	oli	A-hi
l.mn.	1.	olimoo	B-moo	B-meu
	2.	olitoo	B-too	B-teu
	3.	olivau	A-hivau	A-hivai
bezos.		oltiin	A-tiin
tryb warunkowy
l.poj.	1.	olim	B-sim
	2.	olis	B-sis
	3.	oli	A-hisi
l.mn.	1.	olimoo	B-simoo	B-simeu
	2.	olitoo	B-sitoo	B-siteu
	3.	olivau	A-hisivau	A-hisivai
bezos.		oltauhisin	A-tauhisin	A-tahisin

Czasowniki modalne

Czasowniki modalne przyjmują tę samą osobę, co drugi czasownik. W przypadku, gdy modalność łączy się z rzeczywistą czynnością (np. Mogę mówić (i mówię).), wówczas używa się konstrukcji typu Mogę mówię. W przeciwnym wypadku używa się trybu warunkowego (Mógłbym mówiłbym.)

Zaimki

	ja	ty	on/ona/ono	my	wy	oni/one
Mianownik	mina	sina	an	mi	si	ai
Rdzeń	mu-	su-	an-	mei-	sei-	ai-
Sufiks dzierżawczy	-mi	-si	-(n)a	-mme	-tse	-(n)a
Końcówka czasownika	-m	-s	-	-meu -moo	-teu -too	-vai -vau

	wskazujące	dalsze	pytające	nieokreśl.	uogóln.
osoba	seid	ne	keid	keiku	jeuk
rzecz	seima	seu	mid	miku	mikaan
przymiot	se	ne	meiless	keiku	jeukeina
miejsce	ssi	seil	kuss	kusskilau	igapoolau
pocz. drogi	-	-	kuset	kusskilot	igapoolot
celu drogi	-	-	koon	kooku	igapoole
czasu	neid	ssiss	meilal	kunaku	alati
sposobu	seik	-	keidas	keidaku	-

Zobacz też

• Keralia
• Słownik języka keralijskiego